Wanneer iemand serieuze stressklachten heeft, wordt er in eerste instantie vaak gedacht aan werkgerelateerde factoren, zoals een te hoge werkdruk. Volgens Schaufeli (2013) is hoge werkdruk inderdaad een goede voorspeller voor het ontwikkelen van een burnout, maar een hoge werkdruk komt in onze tegenwoordige tijd alom voor.
Waarom zijn sommige mensen dan gevoeliger voor het krijgen van een burn-out en anderen niet?
Naast werkdruk zijn er ook andere factoren die bijdragen aan het ontwikkelen van een burn-out. De impact van stress hangt af van hoe iemand met een stressvolle situatie omgaat. Dit wordt ook wel coping genoemd. Mensen met een kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een burn-out hebben over het algemeen vaker een vermijdende of een afleidende copingstijl (Bolger, 1990). Ze negeren bijvoorbeeld allerlei signalen van hun eigen lichaam, om het wat rustiger aan te doen, te ontspannen en zo te herstellen van te veel stress. Mensen reageren vaak echter eerder averechts en doen het tegenovergestelde. De negatieve gevoelens en signalen worden gedempt of compleet genegeerd, vaak gedurende langere tijd.
Persoonlijkheidskenmerken
Kunnen bepaalde persoonlijkheidskenmerken een voorspeller zijn voor het ontwikkelen van een burn-out? En zijn er persoonlijkheidskenmerken die er juist voor zorgen dat je veerkrachtiger bent?
In onderzoeken naar persoonlijkheidskenmerken wordt er vaak gebruik gemaakt van ‘The Big Five’. Dit is een model waarmee de persoonlijkheid van iemand beschreven kan worden aan de hand van vijf verschillende dimensies. Onderzoek naar de relatie tussen persoonlijkheidskenmerken en burnout toont aan dat voornamelijk de persoonlijkheidskenmerken als neuroticisme en extraversie in verband worden gebracht met burnout klachten (Bakker, 2006).
Neuroticisme refereert aan de mate van emotionele instabiliteit van een persoon. Iemand die hoog scoort op deze dimensie zal gemiddeld vaker last kunnen hebben van angstige, sombere of zelfs depressieve gevoelens. Deze mensen kunnen wat gevoeliger zijn voor stress, en hebben meer moeite met relativeren, oftewel het verwerken van tegenslagen. Ze kunnen zich eerder gefrustreerd of bedreigd voelen. Extraversie wordt gezien als de mate waarin iemand behoefte aan sociaal contact heeft en hier plezier uithaalt en energie van krijgt. Mensen die hierop hoog scoren hebben vaak een groter sociaal netwerk. Extraversie kan daardoor een beschermende factor zijn in relatie tot het ontwikkelen van burnoutklachten, bijvoorbeeld doordat uiting wordt gegeven aan frustraties en worden gedeeld met anderen.
Daarnaast blijken gevoelsmensen vaker in een burnout te geraken. Dit zijn mensen die zich emotioneel sterk betrokken voelen bij hun werkzaamheden, die zorgzaam zijn, en graag zorgen voor anderen en een groot inlevingsvermogen (empathie) hebben (Schaufeli & Bakker, 2013).
Daarnaast zijn er nog tal van andere kenmerken en gedragingen die in verband worden gebracht met burn-out klachten. Kenmerken die wellicht meer tot de verbeelding spreken zoals:
- Verantwoordelijkheidsgevoel
- Betrokkenheid
- Perfectionisme
- Loyaliteit
- Gedrevenheid
Deze eigenschappen zijn vanzelfsprekend positief te noemen en zorgen voor integere, gemotiveerde werknemers. Worden deze eigenschappen gecombineerd met een hoge werkdruk en een gevoeligheid voor stress, dan is er sprake van een verhoogd risico op een burnout. Het lijkt er dus op dat bepaalde positieve persoonlijkheidskenmerken bij kunnen dragen aan het ontwikkelen van stressklachten.